osmanlı kitabı başlık
Sultan I. Murad
Sultan I. Murad
Bu yazı 1.301 views kez okundu.
11 Mayıs 2014 20:55 tarihinde eklendi

I. MURAD – MURAD HUDAVENDİGAR

Birinci Murad üçüncü Osmanlı Sultanıdır. Babası Orhan Gazi, annesi ise Nilüfer Hatun’dur. Bursa’da 1326 yılında dünyaya gelmiştir. 1362 yılından 1389 yılına kadar 27 yıl tahtta kalmıştır. 1389 yılında 63 yaşındayken Kosova’da bir suikast sonucunda şehit edilmiştir.

I. MURAD

Daha önceki Sultanları anlatan yazılarımızda olduğu gibi önceliği anneye veriyoruz.

NİLÜFER HATUN

Yarhisar Tekfuru’nun kızı Holofira güzelliği ve terbiyesi ile kendinden söz ettiren bir kızdır. Yetişkinlik çağına geldiğinde Bilecik Tekfuru’nun oğlu ile nişanlanır. Söylenen odur ki, 1299 yılında yapılmakta olan düğüne I. Murad’ın dedesi, Orhan Gazi’nin babası Osman Gazi de davet edilir. Fakat bu davetin asıl amacı, Osmanlı’nın büyümekte olan varlığının önünü kesmek için Osman Gazi’ye suikast düzenleyip onu düğünde öldürmektir. Bu durumu haber alan Osman Gazi’nin dostu Harmankaya Tekfuru Köse Mihail durumu önceden Osman Gazi’ye haber verir. Osman Gazi de gerekli tedbirleri alıp bir koyun sürüsünü Bilecik tekfuruna hediye olarak gönderir. Düğün sonrasında da yaylağa çıkacağını bildirerek eskiden olduğu gibi değerli eşyaların kadınlar vasıtasıyla kaleye alınmasını ister. Bilecik tekfurunun bu istekleri kabul etmesi üzerine, Osman Gazi aşiretin eşyası yerine atlara silah yükletip kırk kadar savaşçıyı kadın kılığına sokup Bilecik Kalesine gönderir. Savaşçılar nöbetçilerin kalmakta olduğu kaleyi kolaylıkla ele geçirir. Sonrasında da Çakırpınar’da toplanan düğün alayını gelin Holofira ile esir alır.

Bir gün öncesinde düğünü olacak olan güzel Holofira artık korktuğu Osmanlıların elinde esirdir. Ertesi gün Osman Gazi esirler arasında Holofira’nın da olduğunu öğrenince onu huzuruna getirtir. Osman Gazi bir müddet onunla konuşunca hem zekasına hayran kalır ve hem de güzelliğine. Bir zaman sonra da Osman Gazi Holofira’yı oğlu Orhan Gazi ile evlendirmek ister. Bu duruma çok şaşıran esaret altındaki kız Holofira evliliği kabul eder Orhan Gazi ile evlenir. Orhan Gazi ile evlenene kadar geçen zamanda Osmanlı’nın kendisine iyi davranması ve ona iyi bakması sonucunda Osmanlı sevgisi içinde yeşermiş ve Orhan Gazi ile de evlenince gönülden Müslüman olarak Nilüfer Hatun adını almıştır.

Bu evlilikten üç oğul verir Osmanlı’ya. Murad, Süleyman ve Kasım. Murad babasından sonra tahta geçecektir. Süleyman bir av sırasında vefat eder. Kasım hakkında ise bilgi yoktur.

Nilüfer Hatun Müslüman olduktan sonra dini kuralları öğrenip gereği gibi yaşamış halkı ve devleti adına ve dolayısıyla Müslümanlık adına iyi işler yapmıştır. Bursa’da Kaplıca Kapısı yanında bir tekke, Darülharp Mahallesinde bir mescid ve sonradan Nilüfer Çayı adını alacak olan Odrysea Çayı üzerinde bir köprü inşa ettirmiştir. Bundan başka Bursa’daki Hüdavendigar Camii kendi isteği üzerine oğlu Sultan Murad tarafından inşa ettirilmiştir.

Vefat ettiği tarihi tam olarak bilinmemekteyse de 1363’deb sonra 80 yaşlarında vefat ettiği bilinmektedir. Halen Bursa’daki Orhan Gazi türbesinde yatmaktadır.

Oğlu Sultan I.Murad 1388 yılında annesi adına İznik’te Nilüfer Hatun İmareti yaptırmıştır.

SULTAN I. MURAD

Sultan I. Murad 1362 – 1389 yılları arasında yaklaşık 27 yıl boyunca Osmanlı’yı yönetmiştir.

İlk eğitimini annesi Nilüfer Hatun’dan almış daha sonraları Bursa’daki medreselerde yetişti. Onun gençliğinde Bursa Osmanlı’nın başkenti idi.

Birinci Murad tahta geçtikten sonra Sırplarla 1389 yılında Kosova Meydan savaşını yaptı ve kazandı. Fakat Miloş Obiloviç adında bir Sırp tarafından hançerlenerek şehit edildi. Bazı kaynaklarda şehit edenin kimliği olarak Sırp Kralı Lazar olarak geçmektedir.

Sultan I. Murad’ın şehit edilmesi şu şekilde olmuştur. Sultan, Birinci Kosova Savaşı’nın ardından veziri Ali Paşa ile savaş meydanını gezmektedir. Sultan Murad yerde yatan haçlı askerlerini göstererek:

– “Ali Paşa, görüyorsun değil mi, ölenlerin çoğu genç” der. Paşa,

– “Sultanım, eğer bu adamların içinde akıllı bir ihtiyar olsaydı hiç sizinle savaşmayı göze alır mıydı” diye karşılık verir.

Bu sırada yaralı bir sırp askeri güçlükle yerinden doğrularak Sultan’a yaklaşmak ister. Durumu gören Sultan’ın koruma askerleri hemen duruma müdahale ederler. Fakat yaralı asker, “kendisinin zararsız olduğunu, Sultan’ın elini öpmek istediğini” söyler. Kral Lazar’ın damadı olan Sırp askeri Milos Kobiliç ani bir hareketle hançerini çıkarır be Sultan I. Murad’a saplar. Ve savaş meydanında ilk ve son şehit I.Murad olur.

Sefer sırasında şehit olan Fatih Sultan Mehmed ve torunu Kanuni Sultan Süleyman harp meydanında değil, yolculuk sırasında şehit düşmüşlerdir.

Sultan Murad, Kosova seferine çıkmadan önce Bursa’da bir cami açmıştır. Sefer sırasında şehit olmasından dolayı bu cami Şehadet Cami olarak tanınmaktadır. Bir başka yazılı kaynağa göre, Kosova Savaşı’na gitmek üzere yola çıkmadan evvel namaz kıldığı için Şehadet Camii olarak adlandırılmıştır.

Alışılmadık şekilde iki adet türbesi vardır. Bir Kosova’dadır ki burada iç organları gömülüdür. Diğer türbesi ise Bursa’nın Çekirge semtinde yaptırdığı caminin türbesidir ki burada da vücudu yatmaktadır. Ayrıca, aynı türbede Kosova’da iken saltanat iddiası ile boğdurulmuş olan oğlu Yakup da yatmaktadır.

Halkonodiles Sultan Murad’ı “hayırhah bir hükümdar, yorulmak bilmeyen bir avcı ve kibar şövalye” olarak tanımlarken, Osmanlı tarihçileri de paralel olarak hayırsever ve adaletli olarak tanımlamıştır. Ditmitri Kantemir ise “doğruluğun simgesi” olarak tanımlamıştır Sultan Murad’ı. Halk tarafından bir baba gibi sevilmesi nedeni ile “Hüdavendigar” ünvanını almıştır.

Hükümdarlığı sırasında Osmanlı’nın Edirne’den batıya doğru ilerlemesine karşı Hristiyanlar tarafından Osmanlı üzerine bir haçlı ordusu gönderilmiştir. Sırp Sındığı adı verilen savaşla haçlı ordusu bozguna uğratılarak Osmanlı’nın Rumeli’ye/Balkanlar’a yerleşmesi kesinleşmiştir. Bu savaşın ardından Osmanlı Bulgaristan’a da girer. Bulgar Kralı Yuvan Şişman Osmanlı hakimiyetini kabul ederek kız kardeşi Maria Thamara’yı I. Murad’a verir. Böylelikle I. Murad ikinci hanımı almış olur.

Sade bir giyim tarzı vardı. Başına Mevlevi sikkesi giyer, üzerine testar sarardı. Kırmızı zeminli beyaz elbise giymekten hoşlanırdı. Mevlana Hazretlerine karşı büyük bir saygısı vardı. Bu saygıyı kıyafetlerinde de yansıtıyordu.

İleri görüşlü bir devlet adamı ve askerdi. Babası ve dedesi gibi o da fethediği yerlerin halkına iyi davrandığı için halk tarafından oldukça sevilirdi. Halkına iyi davranır, fakirlere yardım ederdi. Oğlu Şehzade Beyazıd’ın düğününde şahsına gelen hediyeleri kendisinde tutmayıp, ulemaya, devletin ileri gelenlerine, fakirlere dağıtması onun yardımseverlerinin ve tokgözlülüğünün bir delilidir. 1381 yılında da şehzade Beyazıt Germiyan Hükümdarı Süleyman Şah’ın kızı Devlet Hatun ile evlenmiştir

Sultan I. Murad 1382 yılından itibaren Murad Hüdavendigar olarak anılmaya başlandı.

Osmanlı İmparatorluğu’nun kurucusu olan Osman Gazi’den beri devam eden Ahilik teşkilatı Sultan Murad ile farklı bir safhaya geçer. Sultan Murad aynı zamanda bir Ahi Reisi de olmuştur. Üstelik bir vakfiyesinde “Ahilerden kuşandığım kuşağı Ahi Musa’ya kendi elimle kuşattım” demiştir.

Eşi Gülçiçek Hatun’dur. Gül Çiçek Hatun aynı zamanda IV. Osmanlı Padişahı Yıldırım Beyazıd’ın ve Yahşi Bey’in annesidir.

I. MURAD’IN YAPTIĞI YENİLİKLER

Sultan I. Murad saltanatı süresince Osmanlı Ordusu ve Osmanlı İdare Sisteminde yaptığı kayda düşmüş yenilikler şunlardır.

1.) İlk Kazasker tayinleri I. Murad zamanında yapılmıştır. Kazasker, askeri hakim statüsündeki kadıdır. Şer’i ve hukuki davalar bakar. Çandarlı Kara Halil Paşa ilk Kazasker ve Lala Şahin Paşa da Sultan ailesi dışından ilk Beylerbeyi olarak atanmışlardır.

2.) Yeniçeri ocağının kurulması ve devşirme sisteminin uygulanmaya başlanması I. Murad zamanında olmuştur. Murad Hüdavendigar zamanında, 1361 yılında çıkarılan ve Pencik Kanunu denilen bu kanunlar fethedilen topraklardan devşirme olarak Hristiyan çocukları alınmaya başlandı.

3.) Sultan I. Murad’ın Osmanlı Ordusunda yaptığı en büyük yenilik o devrin şartlarına göre modernleşmedir. Bir savaş aracı olarak top, Osmanlılar tarafından ilk kez I. Kosova Savaşı sırasında haçlı ordusuna karşı kullanılmıştır. I. Murad tarafından kurulan Topçu Ocağı’nın ateşlediği toplarla Osmanlı bu savaştan galibiyetle ayrılmıştır.

4.) Tımarlı Sipahiler ilk kez Sultan I. Murad zamanında oluşturuldu. Bu ordu düzeni 17. yüzyıla kadar devam etmiştir.

Tımarlı sipahiler yaşadıkları köy ya da eyaletlerde öşür adı verilen bir vergi topluyorlar ve geçimlerini bu öşürle sağlıyorlardı. Öte yandan da yaşadıkları yerde asayişi temin ediyorlardı. Ve her daim savaşa hazırlardı. Dolayısıyla ortada görünmeyen üstelik de masrafsız ama savaşa hazır bir ordu bulunmaktaydı.

5.) Osmanlı tarihinde –bildiğim kadarıyla- ilk kez para ile toprak alınma yine I. Murad zamanında oldu ve Hamidoğulları Beyliği’nden altı adet şehir para ile satın alındı.

6.) 1361 yılında Edirne’yi alarak başkenti Bursa’dan Edirne’ye taşıdı ve burada ilk Osmanlı sarayını yaptırdı. O zamanki başkent olan Bursa’da Şehadet Camii ve Hüdavendigar Camii ile Filibe’de Hüdavendigar Camii ve Gelibolu’da Hüdavendigar Camilerini inşa ettirdi.

7.) İlk özel kütüphanesi olan Sultan’dı.

8.) Minarelerden Salat-u Selam okuma adeti Murad Hüdavendigar zamanında başladı.

Babası Orhan Gazi’den 95.000 Km.2 olarak aldığı toprakları oğlu Yıldırım Beyazıd’a 500.000 km2 olarak teslim etmiştir. İyi bir sultan olduğu gibi iyi de bir komutandı. Devamlı olarak ordularının başındaydı. Hükümdarlığı sırasında 37 defa ordusunun başında sefer yapmış ve hepsini de kazanmıştır.

Mekanları cennet olsun.

Saygı ve sevgilerimle,

Z. Tamer Aygün
11.Mayıs.2014

Kaynakça:

1.) Osmanlı’nın Mahrem Tarihi – Mustafa Armağan
2.) Osmanlı Sultanları Albümü – Mustafa Armağan
3.) Padişah Anneleri – İbrahim Pazan
4.) 100 Osmanlı Büyüğü – Dr. Yaşar Ateşoğlu
5.) Herkes İçin Osmanlı Padişahları – Prof. Dr. Oğuz Aytepe
6.) Dünyaya Hükmeden Osmanlı Padişahları – Ahmet Seyrek

Yorumlar

Bu Yazıya 0 Yorum Yapılmış

Henüz yorum yapılmamış

Yorum Yap