osmanlı kitabı başlık
Büyük Selimiye Camii
Büyük Selimiye Camii
Bu yazı 2.170 views kez okundu.
8 Mayıs 2014 23:14 tarihinde eklendi

Büyük Selimiye Camii

Büyük Selimiye Camii Üsküdar İlçesinde, Selimiye Kışlası’nın hemen yanında, kışlanın kara tarafındadır. Oldukça yeşil bir bahçesi ile 19. yüzyıl camilerine çok güzel bir örnektir.

Büyük Selimiye Camii

Banisi III. Sultan Selim Han’dır. Kapısındaki kitabesine göre 1805 yılında yapılmıştır. III. Sultan Selim denince aklıma hep kendi askerleri tarafından katledilmesi ve musiki alanındaki kabiliyeti gelir. Şimdi aynı görüntüleri içeren aşağıdaki iki vdeo ile hem Büyük Selimiye Camisini tanıyalım. Dinleyeceğiniz şarkının bestesi III. Sultan Selim Han’a aittir. İlki kısmen renkli, ikincisi se tamamen renklidir.

 

Tamamını renkli izlemek isteyenler için,

Cami bahçesi içinde bir medrese, bir çeşme, bir muvakkithane ve sonradan yapılan bir şadırvan vardır. Muvakkithane Osman Ağa Camii makalesinde de açıklandığı üzere, zamanın bir tür rasathanesi idi. Buradan yapılan gözlemlerle namaz saatleri hesaplanırdı.

Büyük Selimiye Camii

Cami bahçesine girdiğinizde iki husus hemen dikkatinizi çeker. Bunlarda birinci bahçenin yemyeşil olmasıdır. Ağaçları, çimenleri, çiçekleri ile sımsıcak bir havası vardır. Üç tane büyük çınarı vardır ki bunlar yüzyılı geçkin ağaçlardır.

Büyük Selimiye Camii

New1402

Büyük Selimiye Camii

Dikkat çeken diğer konu ise sultan mahfilinin girişidir. Sultan mahfilinin girişi, cami binasında ayrı olarak dışarında ilk bakışta iki katlı ahşap bir ev görünümündeki bir yapıdan girilmektedir.

Konut Bölümü - Sultan Mahfili Girişi

Konut Bölümü – Sultan Mahfili Girişi

Merdivenle yukarı çıktığınız neredeyse 15 metrelik bir koridor ardından mahfile ulaşırsınız. Buraya gelmeden önce koridor üzerinde üç ayrı oda vardır. Bunlar sultanın dinlenme odalarıdır. Odalardan bir tanesinde ocak bulunmaktadır.

Konut Bölümü Koridoru

Konut Bölümü Koridoru

Konut Odalarında Bir Tanesi

Konut Odalarında Bir Tanesi

Koridoru geçince doğrudan bir mahfile çıkarsınız ki bu kıble duvarının tam karşısında bulunur. Baş taraflarında ahşaptan yapılmış bir kafes örgü bulunmaktadır, orta tarafı ise açıktır. Burası sultan mahfili değildir.

Büyük Selimiye Camii

Sultan mahfili için buradan dümdüz ilerleyip tam karşıdaki odaya geçip kıble duvarı istikametine döndüğünüzde karşınızdaki oda sultan mahfilidir. Öte yandan son cemaat yerinin sağ tarafındaki kapıdan merdivenleri çıkarak doğrudan sultan mahfiline çıkan bir antreye ulaşırsınız.

Sultan Mahfili

Sultan Mahfili

Hadikatü’l Cevami adlı eserde caminin 1801-02’de başlandığı ve 5 Nisan 1805 tarihinde bitirildiği yazmaktadır. “Hadikatü’l Cevami nedir?” derseniz hemen söyleyeyim. Hadikatü’l Cevami bu sitenin Ayvansarayi Hüseyin Efendi tarafından yapılmış kitap halidir. Bu zat, İstanbul’da bulunan 821 adet camiyi tek tek gezerek cami ve çevresindeki binaları, sivil yapıları hemen her şeyi bu kitapta anlatmıştır.

Büyük Selimiye Camii

Büyük Selimiye Camisine dönecek olursak, III. Selim Han’ın yaptırdığı bu güzellikte bir cami için ne yazık ki geçmişe ilişkin doğru dürüst ne bir not ne de bir hikaye mevcuttur. Hatta caminin mimarı bile belli değildir. Cami, Başmimar Ahmed Nureddin Efendi’nin döneminde tamamlanmıştır. Banisi III. Sultan Selim Han olan bir cami inşaatı ile Ahmed Nureddin Efendi de ilgilenmiştir ama mimarı kimdir, ne yazık ki bilinmemektedir. Sadece minareleri hakkında kısa bir not vardır. Cami yapıldığında minarelerin pek kalın olduğu görülmüş ve minare yontularak inceltilmeye çalışılmıştır. 1823 yılında meydana gelen bir lodos ile de minarenin biri tamamen, diğeri de kısmen yıkılmıştır. Daha sonradan da yeniden inşa edilmişlerdir.

Bahçeden Bir Gönüm - Konut Bölümü ve Cami

Bahçeden Bir Gönüm – Konut Bölümü ve Cami

Caminin dört tarafından girişi olmakla birlikte ana giriş kapısına meyilli arazi nedeniyle kapığının sağına ve soluna inşa edilmiş iki merdiven ile ulaşabilirsiniz. Diğer kapılar ise düz ayak olup, hepsinin üzerinde birer kitabe bulunmaktadır.

Merdivenli Avlu Giriş Kapısı

Merdivenli Avlu Giriş Kapısı

Cami binasına da aynı şekilde merdivenle çıkılır. Buradaki merdiven oldukça geniş olması nedeniyle üç cephelidir. Merdivenlerinde çıktığınızda dikkatli bir göz hemen camideki farklılıkları ve güzellikleri görebilir. Öncelikle şimdiye kadar benim benzerini görmediğim bir ön kubbe son cemaat yerinden önce inşa edilmiştir. Bu kubbe dört mermer sütun üzerine oturtulmuştur. Ardından son cemaat yerine adım atılır ki bu noktada karşınızda muhteşem güzellikte bir cümle kapısı bulunmaktadır. Girişin sağ ve sol tarafında duvara yarı gömülü birer mermer sütun vardır. Kapının üst tarafında bir kitabe, ve bu kitabe ile sütunların başlıklarında kumaş gibi işlenmiş mermer süslemeler bulunmaktadır. Aynı güzellikteki mermer süslemeler mihrapta da mevcuttur.

New1387

Cami Girişi – Cümle Kapısı

Cümle Kapısı

Cümle Kapısı

Cami kapısına gelince, eski olup olmadığını bilmiyorum ama kapının sağ kanadının kapı kolunda “La İlahe İllallah” ve sol kapı kolunda ise “Muhammeden Resülallah” yazılıdır. Camiye her girişinizde bu kelime-i tevhidi okumak ahiret için ne büyük yatırım olmalı. Cümle kapısından başka caminin her iki tarafında ve arka duvara yakın noktada birer kapısı daha bulunmaktadır. Yani harime açılan toplam üç kapı bulunmaktadır. Ana kapının her iki tarafında ilk iki pencere arasında birer tane mihrap nişi bulunmaktadır.

Sağ Kapı Kolu

Sağ Kapı Kolu

Sol Kapı Kolu

Sol Kapı Kolu

Cami içine girdiğinizde bu sefer dikkatinizi çekecek unsur kıble duvarının bulunduğu kısımdır. Kıble cephesinde harim bölümüne eklenmiş olan dikdörtgen biçimli mihrap nişi bulunmaktadır. Ve bu kısım dışarı doğru çıkıntılı olup, bölümün başlangıcı cami duvarında büyükçe bir kemer ile ayrılmıştır/çevrilmiştir.

Mahfilden Mihrap Nişi, Mihrap ve Minber

Mahfilden Mihrap Nişi, Mihrap ve Minber

Caminin mihrabı ve minberi mermerden yapılmıştır. Minberin sade görünümüne karşılık, mihrap oldukça şıktır. İki tarafından yarım sütunlar, adeta bir kumaş gibi işlenmiş mermerler, üstündeki ayetler, nişin diğer camilerdekinden farklı tepesi oldukça şıktır.

Mihrap

Mihrap

Mihrap Süslemeleri

Mihrap Süslemeleri

Minber ve Süslemeleri

Minber ve Süslemeleri

Caminin büyükçe bir kubbesi bulunmaktadır. Kubbe çapı 14,60 metredir. Kubbenin tepe noktasının yerden yüksekliği 25,7 metredir.

Kubbe

Kubbe

Cümle kapısından içeri girildiğinde sağ ve sol tarafta görülen mahfilden üst mahfile minare merdiveni üslubunda yapılmış merdivenlerle çıkılır. Minare merdivenleri, merdivenlerin iç kısmı merkez olarak kabul edildiğinde, bu merkez etrafında dönen basamaklardan yapılır. Resimde de görüldüğü üzere basamaklar bir nokta etrafında dönerek yükselmektedirler. Minare merdivenleri de bu şekildedir.

Mahfile Çıkan İç Merdivenler

Mahfile Çıkan İç Merdivenler

Kapıdan içeri girildiğinde hemen az ileride üstünüzde sarıya boyalı mermerden yapılmış bir toplanıp kıvrılmış bir perde figürüdür. Sanki bu toplanmış perde ile isteyen kişilere dünya hayatı ile ilahi hayat arasındaki perdenin açık olduğunu/açılacağını mesajını veriyor gibidir.

New1354

Caminin şadırvanı cumhuriyet döneminde bir yardımsever tarafından yaptırılmış olup esas abdest muslukları cami binasının iki tarafında bulunan galerilerin altındadır.

Abdest Muslukları

Abdest Muslukları

Son olarak “bu camiye Büyük Selimiye Camii dendiğine göre bir de bunun küçüğü olmalıdır” diye düşüne bilirisiniz. Doğrudur, Küçük Selimiye Camii de Çiçek Camii olarak tanınır ki halen restorasyondadır.

Bir de Osmanlı camilerinden bazılarında görmekten büyük zevk aldığım şeyi burada da gördüm. O da kuş evleri.

Kuş Evi

Kuş Evi

Kuş Evi

Kuş Evi

Kafeste kuş beslemek Osmanlı toplumunun sevdiği hobilerdenmiş. Bir kaç yazı sonra Yeni Cami’yi anlatırken bu konuya etraflıca değineceğim. İstanbul’da yaklaşık 10-15 camide kuş evi vardır. Hatta sadece camilere değil, hanlara, medreselere dahi yapmışlardır. Mimarlar Allah’ın evlerinde kuşlara da bir yuva hazırlamışlar, sanki kuşları da camiye çağırır gibi. Kuş evlerini yaparken öylesine özen göstermişler ki sundurmalarını yapışlar yuvalarının önüne. Hatta estetik için dışarıdan merdivenleri de yapılmış.

Son olarak birkaç cümle ile de Sıbyan Mektebinden bahsetmek isterim. Kaynaklarda cami için pek bir şey bulamayınca onun sıbyan mektebi ve hamamı için de bir şey yazmak güç oluyor. Dış cephesine bakıldığında restorasyona tabi olduğu çok açık. Şu anda çocuk kütüphanesi olarak hizmet veriyor. Hamama gelince caminin yan sokağında tabelası var, ama ortada kalıntıdan başka bir şey yok. Yeniden inşa edildiğine ilişkin çalışmalar yapılıyor.

Sıbyan Mektebi

Sıbyan Mektebi

Allah, Büyük Selimiye Camisi’ni yaptırandan da, yapanlardan da, tüm çalışanlarında da razı olsun.

Saygı ve sevgiyle

Z. Tamer Aygün
7.Mayıs.2014

Kaynakça:

1.) Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, Cilt 6,
2.) Ömür Biter, İstanbul Bitmez, Eray Canberk – Rüknü Özkök
3.) İstanbul, Yedi Tepede on Yedi Gezi, Rüknü Özkök
4.) İstanbul’un 100 Kuşevi, Aras Neftçi

Yorumlar

Bu Yazıya 1 Yorum Yapılmış

  • rüknü özkök (10 Mayıs 2014 saat: 13:25)

    Fazla bilinmeyen bir eseri çok güzel tanıtmışsınız.Tebrikler

Yorum Yap